Hier gebeurde het ook! (3)

[Ger1]

De West-Friese Munt te Medemblik.

Op 8 augustus 1586 is De West-Friese munt opgericht door de drie steden Hoorn, Enkhuizen en Medemblik met de afspraak dat de munt zou rouleren tussen deze drie steden.

Afb. 1a en 1b.jpg

Afb.1a muntgebouw in 1726 - Afb.1b het muntgebouw op het kadaster van 1811-1832

Het oorspronkelijke muntgebouw, dat dateerde uit 1586, bevond zich in het centrum van Medemblik, op de hoek van De Helling, nu Muntstraat en Torensteeg, nu geen naam meer. (Afb.1a en 1b)

Afb. 2a en 2b.jpg

Afb.2a de open binnenplaats - - Afb.2b aangepaste kadaster tekening.

Op (Afb.1b) is het muntgebouw aan de huidige muntstraat bebouwd, maar op (Afb.2a) van na 1900 zie je dat de binnenplaats aan de Muntstraat zijde open is en er staat binnen nog een lager gebouw tegen het Muntgebouw aan.
Voor de duidelijkheid heb ik dit op de kadaster van 1811-1832 aangepast. (Afb.2b)

Medemblik was na de oprichting in 1586 een van de locaties naast Enkhuizen en Hoorn waar tussen de West-Friese Munt zou rouleren en daar een bepaalde periode zou verblijven.
Medemblik leverde echter zijn muntrecht in tot 1655 in ruil voor werkgelegenheid in de scheepsbouw en aanverwanten welke destijds voornamelijk plaatsvond in Enkhuizen en Hoorn.
Medemblik kreeg dus voor het eerst in 1655 de munt binnen haar muren voor een periode tot 1661.

Afb. 3a en 3b.jpg

Afb.3a met de hand - - - - Afb.3b met de schroefpers

Tot 1661 werden de munten nog met de hand geslagen (Afb.3a) en verhuisde de Munt naar Hoorn.
De munt kwam weer terug in 1682 tot 1691 en deze 2e periode kenmerkt zich sterk door allerlei pogingen om de muntkwaliteit te verbeteren.
Mede doordat in 1682 de West-Friese Munt in Medemblik voor het eerst een schroefpers gaat gebruiken voor het slaan van munten. (Afb. 3b)
Medemblik stond daarna bekend om zijn gemechaniseerde muntslag, wat voor die tijd bijzonder was.

[Ger1]

Afb. 4a en 4b.jpg

Afb.4a muntgebouw 1916 - Afb.4b na 1923 wordt er een gymnastieklokaal op gebouwd

Na de sluiting van het munthuis in Medemblik (de muntslag stopte feitelijk al in 1782),
maar de formele sluiting volgde later, met een definitief einde in 1807.

Daarna had het gebouw nog verschillende functies, zoals een school, feestzaal en opslagruimte.
Vanaf 1889 werd het gebouw eigendom van de Staat der Nederlanden en had het na de opheffing van het Kantongerecht in Medemblik geen specifieke bestemming meer.
Daarna raakte het gebouw in verval (Afb.4a) en is uiteindelijk in 1923 gesloopt om plaats te maken voor een gymnastieklokaal. (Afb.4b)

Afb.5a en 5b.jpg

Afb.5a Jeipo aan het werk - - - - - - - - - - - - - - - - Afb. 5b de muntboom

In 2009 is er tegenover de voormalige locatie van de Munt op de hoek van de Breedstraat en de voormalige Torensteeg naar idee
van Wally Vreijsen en door het OKV “Medenblick” aan Jeipo Paardekooper gevraagd om enkele afbeeldingen van West-Friese munten te beeldhouwen in de iepenboom die daar stond. (Afb.5a en 5b) Helaas is deze boom al snel door de iepenziekte in 2011 omgehaald.

Afb.6a en 6b-001.jpg

Afb.6a locatie monument - - Afb.6b het monument

Op de plek waar de Muntenboom stond is in 2020 weer een gedenkteken van de “De Munt” geplaatst. In december 2020 is de opening verricht door de ontwerper van het monument Peter Koelemeijer en de beeldhouwer van de munten in de gesneuvelde iepenboom Jeipo Paardenkoper.

De sleutel van dit monument ligt op de Belgisch hardsteen vloer, wijzend in de richting van het verdwenen muntgebouw, waarvan alleen nog een vervallen silhouet in de Belgisch hardsteen plavuizen vloer afgebeeld staat. (Afb. 6b)
Het silhouet van het muntgebouw is uitgestraald uit de Belgisch hardstenen plavuizen vloer.
De sleutel is gemaakt van een in vorm gefreesde zwarte granietplaat, met daarop de afbeeldingen van drie 17e-eeuwse munten gemonteerd op de achterzijde van ronde geslepen glasplaten.
Op de gedenktegel staat een afbeelding gefreesd van een oude gravure van het muntgebouw.

Ger.

Voor het vergroten van de afbeelding, er even op klikken met de muis.

Bronen:
https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl
https://www.noord-hollandsarchief.nl
https://www.westfriesarchief.nl/
https://westfriesgenootschap.nl/
https://okv-medenblick.nl/historie-van- ... medemblik/
https://collectie.okv-medenblick.nl/cgi-bin/fotos.pl
Oudheidkundige Vereniging "Medenblick"
Gedenkteken Medemblikker Munt

[Ger1]

De eerste gouden, zilveren en koperen munten geslagen door de West-Friese munt in Medemblik.

dukaat 1655 en dubbele dukaat 1684 Wfr.jpg

Dukaat 1655 Vh&S 1286 - - - - - - - - Dubbele dukaat 1684 Vh&S 1283

Leuwedaalder 1655 (1661) en Rijksdaalder 1655 (1657).jpg

Leeuwendaalder (1661) CNM 2.24.24 - Rijksdaalder (1657) CNM 2.46.31
Helaas geen afbeelding van 1655 maar wel van 1661 - Helaas geen afbeelding van 1655 maar wel van 1657

Duit 1658 CNM 2.46.91 en Duit 1658 CNM 2.46.92.jpg

Duit 1658 CNM 2.46.91 - - - - - - - - - - Duit 1658 met wapens van de 3 steden CNM 2.46.92


De eerste jaren van Medemblik als vestigingsplaats van de West-Friese munt was van 1655 - 1661, en
van 1682 – 1691, en 1711 – 1720, en 1741 – 1751, en 1771 - 1781 waren de laatste jaren van Medemblik als vestigingsplaats van de West-Friese munt.
Alhoewel de munt in Medemblik na 1781 gesloten was, is deze pas in 1807 definitief gesloten.

Ger.


Bronnen:
Teylers Museum
MPO / Heritage veilingen
Het Munten en Bankbiljetten Forum

[Jan W]

Mooi en interessant verhaal weer Ger

[Ger1]

Mooi en interessant verhaal weer Ger

Dank je Jan.

Er gaat toch wel wat meer tijd inzitten dan ik gedacht had.
Het is me ook tegen gevallen hoe weinig er over de Muntgebouwen zelf te vinden is.
Met hier en daar ook jaren die niet opgegeven of hetzelfde zijn.
Maar al met al vond ik het zelf erg leuk en interessant om dit uit te zoeken want ik wist er ook heel erg weinig van.

En ik heb ook (nog) niet alle afbeeldingen gevonden die ik nodig had.
Helaas kan ik dat later ook niet meer wijzigen.

Maar nu is het tijd dat een ander iets over het Muntgebouw uit zijn woon of geboorte plaats/streek te schrijven.
Ik zie er naar uit,
Succes, Ger.

[Bram VDV]

Weer een heel interessant stukje om te lezen Ger! Bedankt!

Mvg, Bram