Zeldzame duit Leiden 1574...

Plaats hier alle informatie, weetjes, nieuwtjes, vragen, etc. over de provinciale en stedelijke muntslag. Duiten, stuiverstukken, rijders, schellingen, Stad Utrecht, Daventria, Overijssel, etc. En de Bataafse Republiek (1795-1801). Ook munten uit de zuidelijke Nederlanden kunnen hier geplaatst worden

Moderator: Robin

Supergraver
Donateur
Donateur
Berichten: 41
Lid geworden op: 10 okt 2017, 02:47

Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door Supergraver » 23 nov 2017, 16:27

Van de week heb ik een groot lot duiten en andere provinciale munten gekocht van een zoeker...

Aangezien mijn interesse alleen uit gaat naar mooie / bijzondere / zeldzame 16e en 17e eeuwse duiten had ik deze munt bijna weer verkocht.

Het is dat ik er door een kennis op werd gewezen dat het misschien een duit was!!

Net op de site duiten.nl gekeken en daar stond dat het een halve stuiver of duit was. (Helemaal happy dus :knipoog: )

En op een andere site zag ik ook staan dat deze munt eerst werd gebruikt als halve stuiver en daarna in gebruik werd genomen als duit.

Deze gaat dus weer de map in greeny
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.

spatbord
Donateur
Donateur
Berichten: 1176
Lid geworden op: 25 jul 2011, 13:51

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door spatbord » 23 nov 2017, 18:12

Deze werd inderdaad tijdens het beleg van Leiden in eerste instantie uitgegeven als halve stuiver (emissie van 27 maart 1574, maar weer ingetrokken twee dagen later). Vervolgens is hij opnieuw uitgegeven als oord (emissie van 2 augustus 1574). Oplage volgens Vanhoudt 1000 stuks. Leuke vondst dus!

Gebruikersavatar
George_III Great Britain
Moderator
Moderator
Berichten: 475
Lid geworden op: 03 dec 2014, 16:02
Locatie: Vianen

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door George_III » 23 nov 2017, 20:06

Wauw! Wat een stuk om in zo'n lotje te vinden!

Ik heb geen idee waar Vanhoudt die informatie vandaan heeft, maar ... uhm... het is vrijwel zeker compleet inaccuraat. Ik heb Vanhoudt zelf niet, maar noemt hij een bron? In het archief van Leiden liggen verschillende documenten met verwijzing naar de noodmunten van Leiden, voornamelijk de aflezingen en de rekeningen van het stadsbestuur. Zowel de aanmunting als het inleveren van de papieren noodmunten is goed gedocumenteerd. Deze groten verschijnen echter pas in de archieven net na het eerste beleg, op 30 Maart. Het stadsbestuur was ervan overtuigt dat er geen tweede beleg kwam, en alle noodmunten geslagen tijdens het eerste beleg werden weer ingeleverd. Hier verschijnen dus deze groten voor het eerst; er werd voor 3100 gulden van deze munten ingeleverd, wat neerkomt op meer dan 120.000 groten! Wel een klein beetje meer dan in Vanhoudt staat ;). Ook de datum die Vanhoudt geeft is geloof ik door Arent Pol ontkracht: de aanmunting van zoveel munten in twee dagen is vrijwel onmogelijk! Waar Vanhoudt die 27 maart vandaan haalt is mij niet geheel duidelijk trouwens. Waarschijnlijk doelt hij op de afkondiging van de inlever-actie van de papieren noodmunten over de komende twee dagen, waarin deze voor 'echt' geld mochten worden omgeruild, maar daarin worden de koperen noodmunten helemaal niet genoemd. Lijkt mij ook onlogisch: halve stuivers slaan, ter vervanging van papieren noodmunten waarvan de kleinste denominatie een kwart gulden was! En meer dan 120.000 proefslagen lijkt mij ook wel wat veel. Tevens staat in de archieven van deze zelfde inlever-actie, dat ook deze koperen groten zijn ingeleverd. Belangrijker nog, er staat ook expliciet vermeld dat deze groten ten tijden van het beleg waren geslagen! Op 27 maart was het eerste beleg echter al een tijdje afgelopen.... Wanneer ze nou precies zijn uitgegeven is niet duidelijk, maar mogelijk gewoon gelijktijdig met de papieren noodmunten (December 1573). In het gerechtsboek staan bij de originele plannen voor het uitgeven van deze noodmunten: ....seeckere nieuwe munten van papiere ende andere materie doen slaen. Wat is deze andere materie precies? Doelt dit al op de latere zilveren noodmunten? Goud? Of gaat het hier slecht alleen om plannen, welke slechts deels zijn uitgevoerd? Of doelt dit op deze koperen groten? Waarschijnlijk zullen we het nooit weten....

Nog steeds een fantastisch muntje, met een prachtig verhaal!

Mocht je hem ooit toch nog kwijt willen, stuur me een berichtje alstublieft, ik sta vooraan de in de rij! :kwijl: :kwijl:

Gebruikersavatar
sjors-sjors
Senior lid
Senior lid
Berichten: 253
Lid geworden op: 05 mar 2016, 14:06
Locatie: Heusden

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door sjors-sjors » 24 nov 2017, 07:15

Mika schud het weer even uit z'n mouw! :wtf: Goeie info!

En een bijzondere muntje, good finding :thumb up:

spatbord
Donateur
Donateur
Berichten: 1176
Lid geworden op: 25 jul 2011, 13:51

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door spatbord » 24 nov 2017, 09:36

George_III schreef:Ik heb geen idee waar Vanhoudt die informatie vandaan heeft, maar ... uhm... het is vrijwel zeker compleet inaccuraat. Ik heb Vanhoudt zelf niet, maar noemt hij een bron? In het archief van Leiden liggen verschillende documenten met verwijzing naar de noodmunten van Leiden, voornamelijk de aflezingen en de rekeningen van het stadsbestuur. Zowel de aanmunting als het inleveren van de papieren noodmunten is goed gedocumenteerd. Deze groten verschijnen echter pas in de archieven net na het eerste beleg, op 30 Maart. Het stadsbestuur was ervan overtuigt dat er geen tweede beleg kwam, en alle noodmunten geslagen tijdens het eerste beleg werden weer ingeleverd. Hier verschijnen dus deze groten voor het eerst; er werd voor 3100 gulden van deze munten ingeleverd, wat neerkomt op meer dan 120.000 groten! Wel een klein beetje meer dan in Vanhoudt staat ;). Ook de datum die Vanhoudt geeft is geloof ik door Arent Pol ontkracht: de aanmunting van zoveel munten in twee dagen is vrijwel onmogelijk! Waar Vanhoudt die 27 maart vandaan haalt is mij niet geheel duidelijk trouwens. Waarschijnlijk doelt hij op de afkondiging van de inlever-actie van de papieren noodmunten over de komende twee dagen, waarin deze voor 'echt' geld mochten worden omgeruild, maar daarin worden de koperen noodmunten helemaal niet genoemd. Lijkt mij ook onlogisch: halve stuivers slaan, ter vervanging van papieren noodmunten waarvan de kleinste denominatie een kwart gulden was! En meer dan 120.000 proefslagen lijkt mij ook wel wat veel. Tevens staat in de archieven van deze zelfde inlever-actie, dat ook deze koperen groten zijn ingeleverd. Belangrijker nog, er staat ook expliciet vermeld dat deze groten ten tijden van het beleg waren geslagen! Op 27 maart was het eerste beleg echter al een tijdje afgelopen.... Wanneer ze nou precies zijn uitgegeven is niet duidelijk, maar mogelijk gewoon gelijktijdig met de papieren noodmunten (December 1573). In het gerechtsboek staan bij de originele plannen voor het uitgeven van deze noodmunten: ....seeckere nieuwe munten van papiere ende andere materie doen slaen. Wat is deze andere materie precies? Doelt dit al op de latere zilveren noodmunten? Goud? Of gaat het hier slecht alleen om plannen, welke slechts deels zijn uitgevoerd? Of doelt dit op deze koperen groten? Waarschijnlijk zullen we het nooit weten....
Mika, ik heb geen toegang tot de archieven van Leiden, noch ken ik het artikel van Arent Pol. Ik haalde slechts de info uit het meest recent gepubliceerde boek wat ik heb. Blijkbaar is dat geen garantie voor correcte inhoud. :) Wat ik wel kan vinden met de overige literatuur die ik thuis ter beschikking heb is het volgende:
- Vanhoudt (De munten van de Bourgondische, Spaanse en Oostenrijkse Nederlande, nummer 473) meldt over deze munt:
emissie van 27 maart 1574, koperen 1/2 stuiver (=groot), reeds op 29 maart 1574 ingetrokken.
- CNM meldt:
Halve stuiver of groot (afkondiging intrekking 29 maart 1574)
en
Achtste stuiver of duit (heruitgifte 2 augustus 1574)
Beide bronnen refereren aan van Gelder, De Nederlandse Noodmunten van de Tachtigjarige Oorlog. Hierin staat:
27 maart 1574, onmiddelijk na het einde van het eerste beleg, werd de gelegenheid geopend deze papieren stukken in te wisselen, deels tegen koperen noodgeld, waartoe halve stuivers werden geslagen. Later, op 2 Aug. 1574, werd de koers van deze stukken met 50% verlaagd tot 1 duit, wat op groot verzet stuitte. Na het beleg werden zij op 20 Oct. 1574 ingetrokken.
Hier staat weer niets over intrekking op 29 maart 1574, en de opmerking over 'groot verzet' lijkt in ieder geval niet in overeenstemming met een oplage van slechts 1000 stuks, noch met een munt die al ingetrokken was...

CNM meldt ook nog een artikel van E. van Beek in het JMP 58/59. Hierin staat over deze munt:
Van deze munt ontbreekt een eigentijdse beschrijving. Het is dus niet volstrekt zeker dat het hier beschreven grootje dezelfde munt is als degene die in de aflezingsboeken wordt genoemd.
De eerste aflezing over de koperen grootjes vindt plaats op 29 maart 1574. Op deze datum worden ze ingetrokken. De procedure van intrekken geschiedt op dezelfde wijze en gelijktijdig met de papieren munten waarmee ze in de desbetreffende
aflezingen steeds in één adem genoemd worden. Rammelman Elsevier stelt in zijn artikel over de Leidse noodmunten, dat deze koperen grootjes als de vervangers van de papieren noodmunten gezien moeten worden. Hiertoe ontbreekt elke grond. Het tijdstip waarop ze voor het eerst in de circulatie komen moet zeker nog tijdens het eerste beleg gesteld worden en niet op 27 maart 1574 zoals Rammelman Elsevier dit doet. Merkwaardig is wel, dat er vóór 29 maart 1574 geen enkele publicatie over de koperen grootjes te vinden is. Tijdens het tweede beleg worden ze op 2 augustus 1574 wegens gebrek aan pasmunt opnieuw in omloop gebracht, maar nu tegen de koers van één duit (een achtste stuiver). In deze aflezing wordt wel vermeld dat ze tijdens het eerste beleg gangbaar zijn geweest. De bevolking protesteert heftig tegen deze verlaging, maar de stadsregering wijst op 18 september 1574 o.a. op de koperen Statenmunten, die nu ook circuleren, en constateert dat het gewicht van de
koperen noodmunt niet zo veel verschilt van het gewicht van de Statenduit. De stadsregering hoopt zelfs, dat de noodmunten, na verkregen toestemming van de Staten in geheel Holland gebruikt kunnen gaan worden. Op 20 oktober 1574 worden de koperen duiten echter al ingetrokken. Rammelman Elsevier noemt een rekening betreffende de intrekking van de
koperen noodmunten. De rekening is opgesteld door Ghysbert Hendricxzoon en gedateerd op 9 juni 1579. Rammelman Elsevier noemt dezelfde naam en dezelfde datum bij zijn rekening van de intrekking van de papieren munten. Ondanks uitgebreide hulp van de medewerkers van het archief te Leiden zijn deze rekeningen niet teruggevonden.
Het werk van Rammelman Elsevier waaraan gerefereerd wordt is "Rammelman Elsevier, in Berigten van het Historisch Genootschap 1, (1846) 2, p. 5 ev." Dat lijkt in ieder geval de bron van de 'emissie 27 maart 1574'.

Waar Vanhoudt de oplage van 1000 vandaan heeft is mij geheel onbekend.

Gebruikersavatar
maarten89
Moderator
Moderator
Berichten: 1513
Lid geworden op: 11 aug 2009, 20:05

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door maarten89 » 24 nov 2017, 13:46

leuke vondst, maar zeldzaam is deze niet. Eerder schaars. In deze kwaliteit zou je in de handel 40 euro betalen.

Groetjes,

Maarten
Verzameld: 1 en 2 stuiverstukken + duiten.

http://picasaweb.google.nl/103538629734 ... Gelderland

Supergraver
Donateur
Donateur
Berichten: 41
Lid geworden op: 10 okt 2017, 02:47

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door Supergraver » 28 nov 2017, 23:54

Bedankt allemaal weer voor de reactie's en de zeer uitgebreide uitleg daarbij :knipoog:

Het is ook leuk om terug te lezen over de hoe en de wat van dit muntje...

En mocht ik besluiten om deze duit / halve stuiver te verkopen, dan ben je de eerste die het hoort George_III :lach:

Supergraver
Donateur
Donateur
Berichten: 41
Lid geworden op: 10 okt 2017, 02:47

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door Supergraver » 04 dec 2017, 13:31

@ George_III

Ik heb geprobeerd je een pb'tje te sturen, maar om de een of andere reden lukte dit helaas niet...

Als je dit leest, kun je mij dan misschien een berichtje sturen??

JO3023
Senior lid
Senior lid
Berichten: 447
Lid geworden op: 21 jan 2014, 14:36

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door JO3023 » 10 dec 2017, 15:08

Voor een bodemvondst zeker geen slecht exemplaar. Hoewel wellicht geen zeldzame of schaarse munt men ziet ze toch niet zo vaak.

Gr,
Tristán

Supergraver
Donateur
Donateur
Berichten: 41
Lid geworden op: 10 okt 2017, 02:47

Re: Zeldzame duit Leiden 1574...

Bericht door Supergraver » 13 dec 2017, 15:41

Dankje Tristan :knipoog:

Terug naar “Provinciale en stedelijke muntslag en Bataafse Republiek”