5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Plaats hier alle informatie, weetjes, nieuwtjes, vragen, etc. over de wereldmunten.

Moderator: koenmunten

grivnagozer
Moderator
Moderator
Berichten: 2676
Lid geworden op: 28 jul 2009, 01:47
Locatie: rotterdam

5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door grivnagozer » 16 dec 2009, 11:49

De 5 markstukken van Duitsland waren een overblijfsel van het Duitse Keizerrijk. Vanaf 1874 werden ze veelvuldig in diverse vorstendommen vervaardigd. Vanaf 1927 zijn er nog 6 muntenhuizen over, welke actief zijn.

De eerste 5 mark commemorative die door alle 6 de munthuizen tegelijkertijd geslagen is, is de eikenboom van 1933.

1933 was een raar numismatisch jaar: de diameter werd kleiner (29mm)en de legering van het gebruikte muntzilver werd op bevel van Adolf Hitler aangepast. Al het resterende zilver kon zo aangewend worden voor de oorlogsindustrie, in bvb. de zwik medailles en emblemen die benodigd waren.

De naoorlogse 5 mark stukken zijn vervaardigd tussen 1951 en 2001. Dit schrijven gaat over deze rare categorie munten, maar waarom zijn ze raar?

1 december 1950. De Duitse minister van Financiën Fritz Schäffer en de bondskanselier Konrad Adenauer maken bekend dat sedert 8 juli 1950 in het geheim 5 markstukken van zilver zullen worden vervaardigd.

Na de verloren oorlog hebben de geallieerde machten in het kader van aanbetaling voor de oorlogsschade de Reichsbank leeggeplunderd op het nog aanwezige goud en zilver. Duitsland komt in aanmerking voor het Marshallplan, en moest eerst accoord krijgen van de USA om uberhaupt zilver in de roulatie te kunnen brengen. Sommige landen, met name Rusland van Stalin, vinden dit niet zo'n denderend plan; de 5 mark wordt 1 van de speerpunten van de diplomatieke afsluitingen rond de in sectoren opgedeelde stad Berlijn. Anders dan de Amerikanen kennen de Russen geen Zilveren munten, want zilver was een toonbeeld van kapitalisme en afgezworen Tsarisme, conform de idee van Josef Stalin, en de Russische dictator zag de zilveren 5 mark als gezichtsverlies.

Het hele gedoe van de invoer van de 5 mark is een toonbeeld van het Deutsche Wirtschaftswunder uit de vroege jaren 50 van de vorige eeuw.

De 5 markstukken moeten echter zo vroeg als mogelijk gaan rouleren, met intensieve steun van de Amerikanen, om zodoende de Russen dwars te kunnen zitten. De Koude Oorlog begint zich te ontplooien, daar president Truman in 1947 al manifesteerde als een communistenhater, en de Commissie Mc.Carthey met de latere president Richard Nixon de hetze tegen in de USA woonachtige socialisten en communisten gaat opvoeren.

De Duitse 5 mark is dus een toonbeeld van de Koude oorlog, maar de Duitsers ervaren de munt als een toonbeeld van wederopbouw van de natie onder de vaart der volkeren, mede temeer de Duitsers woonachtig in de Russische Sector ineens een eigen onafhankelijkheid hebben geclaimed in de vorm van de DDR.

Nu het zilver nog wat benodigd is: dat is er niet. Met Amerikaans geld wordt in Mexico het zilver aangekocht, wat laaggradiger is dan het Amerikaanse zilver, wat de Duitsers aanvankelijk hadden willen hebben.
Adenauer mocht alleen munten gaan slaan op basis van inferieur zilver.

Zodoende werden de 5 markstukken S625, zijnde 625 delen zilver op 375 delen koper. De diameter werd bepaald op het vooroorlogse 29 mm, en het gewicht mocht 11.9 gram zijn.

Het ontwerp.

Men bakkeleide over de ingezonden ontwerpen. Voor het verenigd Europa (de euro van 2002) waren er 24 kandidaatontwerpen. De Duitsers in 1950 waren wat creatiever: 685 kanshebbers.

De overlevende kampjood Josef Bernart mocht de 1 en 2 markstukken voor zijn rekening nemen; dat was politiek wenselijk geacht om het buitenland te laten zien dat de Duitsers geen antisemitisme meer dulden en hun les geleerd hadden.

Albert Holl van de Schwabische-Gmünd Bond der kunstenaars, grafici en medailleurs was voor de 5 mark de favoriet: de adelaar kwam terug met open snavel naar links, en in het nieuwe wapen staat de kop naar rechts gericht. 2 vliegen in 1 klap. DEUTSCHE GRUNDLICHKEIT.

Karl Roth mocht de eerste commemorative al in 1952 toevoegen aan zijn merites: de Germanische Museum mantelspeld.

In 1949 won de Duitse machineschrijfwarenfabriek ADLER een wedstrijd van s'werelds beste typemachine. Dat was een boost voor Duitsland, en de belettering werd dus uitgevoerd door de designers van de firma Adler; de Grote 5 kwam overeen met de exacte schrijfmachinetypeletter.

Holl's ontwerp werd uitgesneden in Hamburg. De beletterde zijde gaf problemen: men moest 4 maal dezelfde ponsoen maken met de muntplaatsletter D, F,G en J, en daar de ponsoenen van inferieur materiaal waren, braken ze om de haverklap af. En zodoende moest er weer een nieuwe komen.

Wat cijfers:

Men muntte in 1951 ruim 80 miljoen muntjes van 5 mark aan, wat neerkomt op 35 ton zilver, dat verscheept uit Mexico moest worden. Het is 1 der laatste geheime zilverkonvooien over de oceanen geweest , begeleidt door marineschepen van de Amerikanen, daar Stalin van plan was om de Duitse vrachtboten te kelderen met Russische onderzeërs, hetgeen Chroestjow voorkwam.

Wanneer het stempeltje breekt, moet er een nieuwe komen. In Duitsland kan je met 1 munt je leven lang gaan verzamelen op varianten in belettering, grootte van de 5, stempelstand, afwijkende halen en lijnen in de belettering op de munten van 1951 tot aan 1958 toe.

Nu hebben we ook een verklaring waarom door technische problemen er vreselijk dure lettertjes zijn.

Karlsrühe 1956 is een schoolvoorbeeld, om de 100 munten breekt de stempel; van de aanvankelijk geplande hoeveelheid is totaal niets terechtgekomen. Op een paar 100 1956 G na heeft men het dat jaar opgegeven: en de vervalsertjes kochten massaal de 1958 D op en braken een stukje uit de letter, bijvijlen en verrek, er staat een G; met stip op 1 de meest vervalste munt van na-oorlogs Duitsland.

In 1958 is het raak in Hamburg; om de week een nieuw letterstempel nodig: 1958 J.

Tussen 1951 en 1974 is 1/4 miljard munten Holl/Adler aangemunt. Daarnaast rouleerde de Roth 1952 rustig mee als omloopsmunt, vandaar de vele gebruikssporen die op deze munten kunnen worden aangetroffen.
Pas in de jaren 60 hadden de meeste Duitsers kapitaal genoeg om commemoratives als verzamelwaardig materiaal te beschouwen en dus direct weg te leggen i.p.v. te besteden.

De zilverprijs stijgt boven de intrinsieke waarde van de munt, en zodoende wordt de zilveren munt buiten omloop gesteld. De commemoratives gaan nog even in het zilver door tot en met 1978.
De zilverprijzen blijven stijgen, en zodoende wordt er in 1979 besloten om de gehele oplaag van Otto Hahn commemorative, gereed voor uitgifte, te cancellen, en opnieuw te vervaardigen in veredelde MAGNIMAT, spottend nieuwzilver genoemd (Neusilber). Alleen hebben de Duitsers de neiging tot tellen en opnieuw tellen: er bleek een gehele zending zilveren Otto Hahn 1979 zoek te zijn; sommige zaten in vermengde bakken.

Niemand weet hoeveel zilveren Otto Hahn alsnog in omloop of bij niets vermoedende verzamelaars in het hoesje zit onder de noemer Neusilber. Er zijn er een paar 100 ingewisseld met de omwisseling, maar de rest is en blijft nog zoek... en zodoende wordt de 5 mark Otto Hahn 1 van de meest speculatieve munten van na-oorlogs Duitsland.

Magnimat bestaat uit precies 75 % koper en 25 % nikkel. Het procedé werd ontworpen door de firma Von der Thyssen-Krupp WM GmbH. Geheim in de vervaardigingsprocedure was dat alle rondellen voor de 5 markstukken 1975-2001 een aantal keer heen en weer gewalst werden voordat ze geslagen werden. Het had 1 leuke eigenschap: het metaal werd magnetisch.

En valse munten, die werden door de DDR aangemunt. De DDR-autoriteiten wisten een exacte kopie van de Westduitse 5 markstukken te vervaardigen, welke alleen West-duitse politiebeambten wisten te traceren met behulp van een magneet, daar de Oostduitse aanmunters niet wisten dat de Westduitse 5 mark magnetisch van aard is. In 1977 blijkt dat de DDR de West-Duitse 5 mark aardig gebruikt om de economie te torpederen. Steekproeven bij de bank leveren op dat rond de 70 procent van iedere gecheckte munt niet-magnetisch is. In 2000 blijkt eveneens na opening van de Stasi-archieven, dat er op iedere 5 inwoners van West-Duitsland 1 Oostduitse spion was gezet.. en ja, die eten ook Bratwurst und Sauerkraut.

De Westduitse autoriteiten weten het en houden hun mond erover, decennialang, onder het aloude motto "WIR HABEN ES NICHT GEWUST". Met de inwisseling naar de euro in 2002 verdwijnen Westduitse naast vervalste Oostduitsers massaal de smelt in: probleem opgelost.

MORAAL:

MAGNEETJE GEBRUIKEN EN BEPALEN OF DE MAGNIMAT WESTDUITS OF OOSTDUITS IS BIJ ELK JAAR TOT EN MET 1989 EN ELK MUNTHUIS.

grivnagozer
Moderator
Moderator
Berichten: 2676
Lid geworden op: 28 jul 2009, 01:47
Locatie: rotterdam

Re: 5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door grivnagozer » 24 okt 2013, 23:32

.. en nog steeds onbeantwoordt.. doe ik het maar zelf.. :lollig:
naamloos.png
Je hebt niet voldoende permissies om de bijlagen van dit bericht te bekijken.

Gebruikersavatar
resparvae
Senior lid
Senior lid
Berichten: 292
Lid geworden op: 30 sep 2009, 13:34
Locatie: Groningen

Re: 5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door resparvae » 25 okt 2013, 09:57

Hallo Grivnagozer,

Wat een leuk verhaal, zoals trouwens ook al eerdere verhalen van je. Het gaat bij verzamelen om de verhalen!
Ik heb een vraag over Magnimat.
Van de 1 en 2 euromunten wordt ook gezegd dat ze Magnimat bevatten. Daar wordt het Magnimat7 en Magnimat12 genoemd en ik meende dat die getallen duidden op de dikte van de middelste laag van de kern, en dat de sandwich in zijn geheel Magnimat heette. Maar uit jouw verhaal begrijp ik nu dat de sandwich bestaat uit twee lagen Magnimat (Cu75Ni25) en een "beleg" van nikkel, tenminste bij de 1 euro munt.
Echter, bij de 2 euromunt bestaat de rand inderdaad uit Cu75Ni25 (kopernikkel), maar de buitenste sandwichlagen uit Cu75Zn5Ni20 (kopermessing). Noem je din dit geval het kopermessing ook Magnimat?
En bij de 1 euro munt is het dus precies andersom.
Kortom, eigenlijk snap ik het niet meer, en de Wikipedia kan me ook niet veel verder helpen. Ook rondellenfabrikanten blijven in het duister over deze naamgeving (tenminste degenen die ik het gevraagd heb)
Kun jij je licht hier eens op laten schijnen?

Groet
Thomas



Groet,
Thomas

Gebruikersavatar
hierm
Donateur
Donateur
Berichten: 878
Lid geworden op: 20 dec 2010, 21:59
Locatie: Nieuwegein

Re: 5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door hierm » 25 okt 2013, 14:59

Als eerste bedankt voor de vele info Grivna, dit verhaal kende ik nog niet. Toch een paar kleine aanvullingen/opmerkingen:
grivnagozer schreef:De 5 markstukken van Duitsland waren een overblijfsel van het Duitse Keizerrijk. Vanaf 1874 werden ze veelvuldig in diverse vorstendommen vervaardigd. Vanaf 1927 zijn er nog 6 muntenhuizen over, welke actief zijn.
De eerste 5 mark commemorative die door alle 6 de munthuizen tegelijkertijd geslagen is, is de eikenboom van 1933.
.........................
Is deze al niet vanaf 1927 in alle 6 munthuizen geslagen? Afbeelding
grivnagozer schreef:..................1933 was een raar numismatisch jaar: de diameter werd kleiner (29mm)en de legering van het gebruikte muntzilver werd op bevel van Adolf Hitler aangepast. Al het resterende zilver kon zo aangewend worden voor de oorlogsindustrie, in bvb. de zwik medailles en emblemen die benodigd waren. .........................
De eikenboom zoals hierboven beschreven staat weegt 25 gram en heeft een zilvergehalte van 0,50000, dwz de munt bevat 12,5 gram aan zilver.
De 5 mark geslagen in/na 1933 hebben een diameter van 29mm, een gewicht van 13,88 gram met een zilvergehalte van 0,9000 dwz die munten bevat 12,49 gram aan zilver, nauwelijks minder dan de eikenboommunten. Hoezo aanpassing.................(of snap ik het niet helemaal?).
grivnagozer schreef:..................Albert Holl van de Schwabische-Gmünd Bond der kunstenaars, grafici en medailleurs was voor de 5 mark de favoriet: de adelaar kwam terug met open snavel naar links, en in het nieuwe wapen staat de kop naar rechts gericht. 2 vliegen in 1 klap. DEUTSCHE GRUNDLICHKEIT. .........................
Op onderstaande munt zie ik de snavel en kop naar links, gelijk aan de voorgaande munten, welk wapen bedoel je waar de kop naar rechts staat?

Afbeelding
grivnagozer schreef:..................Karl Roth mocht de eerste commemorative al in 1952 toevoegen aan zijn merites: de Germanische Museum mantelspeld. .........................
Afbeelding

gr
Ina
Wie wat bewaart (of verzamelt) , heeft wat

Jan W
Donateur
Donateur
Berichten: 3272
Lid geworden op: 29 dec 2011, 00:05

Re: 5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door Jan W » 25 okt 2013, 18:46

Weer een mooie bijdrage van Eric. Altijd weer interessant om te lezen.

Toevoeging (ook aan commentaar Ina): de eerste 5 mark die na de eerste wereldoorlog weer geslagen werd (in alle zes munthuizen) was de herdenkingsmunt 1000 jaar Rheinland uit 1925.
Afbeelding
Afbeelding

Daarna werden in 1927 herdenkingsmunten geslagen ter ere van 100 jaar Bremerhaven en 400 jaar Universiteit van Tubingen. In 1927 begon men inderdaad ook met de aanmaak van de 5 Mark Eichenbaum (tot 1933, toen werden er echter alleen in Hamburg nog deze munten geslagen in een kleine oplage, tegenwoordig heel wat waard).

Gebruikersavatar
Florijn
Nieuw lid
Nieuw lid
Berichten: 7
Lid geworden op: 28 dec 2013, 09:22

Re: 5 mark perikelen Deutsche grundlichkeit

Bericht door Florijn » 22 jun 2014, 17:43

Boeiend verhaal! Is het trouwens niet zo dat dat magnetische in de loop der jaren minder wordt zodat het onderscheidt vervaagd, zelfs kan verdwijnen?

Terug naar “Wereldmunten”